svet

October 10, 2013 10:24

By

Na današnji dan pre 121. godinu rođen je nobelovac Ivo Andrić

ivo andric

Nobelovac Ivo Andrić rođen je na današnji dan 1892. godine, u Docu kod Travnika. Od oca Antuna, školskog poslužitelja i majke Katarine detinjstvo je proveo u Višegradu, gde je završio osnovnu školu, a u Sarajevu Veliku gimnaziju. Studirao je književnost i istoriju u Zagrebu, Beču, Krakovu i Gracu i doktorirao istoriju u Gracu, 1924. godine, temom “O razvoju duhovnog života u Bosni pod uticajem turske vladavine”. Dve godine kasnije postao je vanredni član Srpske kraljevske akademije u Beogradu, a njen redovni član bio je od 1939. godine

Prvi književni rad, pesmu “U sumrak” objavio je 1911. u “Bosanskoj vili”, srpskom listu za književnost, koji je izlazio u Sarajevu. Odrastanje u sredini u kojoj su pečat utisnula dva carstva ostavilo je snažan uticaj na Andrića i njegovo delo. Kao gimnazijalac bio je vatreni pobornik integralnog jugoslovenstva, pripadnik pokreta “Mlada Bosna” i borac za oslobodjenje južnoslovenskih naroda Austrougarske monarhije.

Početkom Prvog svetskog rata uhapsila ga je austrijska policija i odvela najpre u zatvor u Šibeniku a potom u Maribor, Ovčarevo i Zenicu, da bi pred kraj rata bio smešten u Bolnici milosrdnih sestara u Zagrebu. U zatvoru je Andrić intenzivno pisao. Po izlasku s robije, ondašnje vlasti odredjuju mu kućni pritvor u Ovčarevu, u kojem ostaje sve do leta 1917. godine.

Posle Prvog svetskog rata Andrić se zaposlio u Ministarstvu spoljnih poslova u Beogradu. Službovao je u ranoj fazi pri našim poslanstvima u Vatikanu, Trstu, Bukureštu, Gracu. Radio je u diplomatskoj službi Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a zatim Kraljevine Jugoslavije, i u Rimu, Marselju, Parizu, Briselu, Ženevi, Madridu i Berlinu. U to vreme objavljuje objavljuje zbirku pesama u prozi “Nemiri” i pripovetke “Chorkan i Švabica”, “Mustafa Madžar”, “Ljubav u kasabi”, “Most na Žepi”, “Jelena, žena koje nema”

Pred Drugi svetski rat, zbog neslaganja sa politikom vlasti u Beogradu, napustio je ambasadorsko mesto u Berlinu, vratio se u Beograd i posvetio pisanju. Tokom rata napisao je svoja velika dela “Na Drini ćuprija”, “Travnička hronika” i “Gospođica”.

Birajući između njegovih dela i dela engleskih pisaca Lorensa Darela i Greema Grina, Italijana Alberta Moravije i Amerikanca Džona Štajnbeka, 26. oktobra 1961. godine Komitet za Nobelovu nagradu je odlučio da to veliko priznanje pripadne Andriću za delo “Na Drini ćuprija”. Na diplomi Nobelove nagrade za književnost uručene Andriću 10. decembra 1961, zabeleženo je da se ona dodeljuje za “epsku snagu kojom je oblikovao motive i sudbine iz istorije svoje zemlje”.

Godine 1954. postao je član Komunističke partije Jugoslavije i prvi predsednik Saveza književnika Jugoslavije i te godine izdao roman “Prokleta avlija”.

Andrić je umro na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu, 13. marta 1975, a sahranjen je u Aleji velikana na beogradskom Novom groblju.

Izvor: Blic